Koyunların sağlıklı bir şekilde büyümesi, üremesi ve verimi konusunda doğrudan etkili konuların en başında beslenme gelmektedir. Yem giderleri, et, süt ve yapağı üretimi konusunda girdilerin en büyük kısmını oluşturur. Yapacağınız girdi masraflarının %75’inden fazlası yem giderleri olacaktır. Aynı zamanda doğru beslenme konusu özellikle önem verilmesi gereken konuların başında gelmektedir. Küçükbaş hayvanların besin ihtiyaçları belirlenirken, hayvanın yaşı, ağırlığı ve aşım, gebelik ve laktasyon gibi bulunduğu  fizyolojik dönemlere göre değişmektedir.

Koyunlar çok çeşitli verimleri olan ve geviş getiren mera hayvanlardır. Çayır, kök ve dikenli bitkiler gibi her tür organik maddeyi tüketirler. Uzun, güçlü dilleri, sivri çeneleri, hareketli dudakları, keskin ve sağlam dişleri ile bitkilerin sert gövdelerini ve köklerini öğütüp sindirebilen hayvanlardır. Bu anatomik özellikleri ile büyükbaş hayvanlara göre zayıf meraları daha iyi değerlendirirler. Bu anatomik yapıları nedeni ile meralarda iyi yönetilmeleri gerekmektedir. Aksi durumda aşırı bitki tüketimine bağlı olarak erozyona yol açabilecekleri, çölleşmeye sebep olabilecekleri gözardı edilmemesi gereken bir konudur.

Meralarda uzun yıllar sürdürülebilir hayvancılık yapabilmek için mera bakımlarınında yapılması gerekmektedir. Mera alanlarımızın topoğrafik yapısı ve tahribatının büyüklüğü, az ya da düzensiz yağış dönemleri ile beraber iklim değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda mera amenajmanı çok önemli konulardan biri haline gelmektedir.

Meraların haricinde, bahçe veya tarla tarımı ile beraber yapılan kontrollü küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde, arazinin çok daha düşük maliyetler ile daha iyi değerlendirilebildiği, yine arazinin küçükbaş hayvanlar sayesinde gübrelenmesinin sağlandığı, böylelikle doğal yapının bozulmaması da sağlanabilmektedir.

TEMEL BESİN MADDELERİ

Koyunlarda diğer hayvanlar gibi dışardan su, enerji, protein, mineral madde ve vitaminlere gereksinim duyarlar.

SU

Su tüketimi koyunların içinde bulunduğu fizyolojik durumlara göre, tükettikleri yem çeşidine göre, yemlerin içerdiği proteinler, mineraller ve barındırdıkları su oranı ve çevre sıcaklığına göre değişmektedir. Yaz aylarında konsantre yem tüketimi yapan koyunların su ihtiyaçları, bahar aylarında taze meralarda otlanan küçükbaş hayvanlara göre daha fazladır. İçinde bulundukları fizyolojik durumları ve iklim koşullarına göre küçükbaş hayvanlarda su tüketimi, kuru madde tüketiminin ortalama olarak 2 ila 4 katı kadardır. Bu da yaklaşık olarak 2 ila 8 litre arasında su tüketebilecekleri anlamına gelir.

Yeterli miktarda su temin edilememesi durumunda, küçükbaş hayvanların sonrasında telafisi mümkün olamayacak şekilde kavruk kalabilmelerine sebep olmaktadır. Özellikle besideki kuzuların sürekli olarak temiz su içmelerine imkan sağlanmalıdır. Bu sayede idrar taşı oluşum riski azaltılmış olacaktır. Ayrıca yem verimliliği de sağlanmış olur.

Su kaynakları sürekli olarak kontrol edilmeli ve temiz tutulmalıdır. Durgun göletler ve bataklık suları gibi yerlerde sulamak paraziterin ve hastalıkların bulaşmasına sebep olmaktadır. Su tüketiminin azalması idrarın renginin koyulaşmasına, boşaltım sayısı ve süresinin azalmasına sebep olur. Yeşil gıdalar haricindeki yem tüketimlerinde azalma olduğu gözlemlenir. Yeterli miktarda su tiketemeyen küçükbaş hayvanların hareketlerinde ve melemelerinde artış olduğu gözlemlenmiştir.

ENERJİ

Küçükbaş hayvanların enerji gereksinimleri; büyüklükleri, içlerinde bulundukları fizyolojik dönem, günlük katettikleri yol, yapağı uzunlukları, iklim koşulları, tükettikleri yem miktarı ve yemin içeriği gibi koşullara bağlı olarak değişir. Gebeliğin son dönemlerinde ve laktasyonda enerji ihtiyaçları artar.

Enerji kaynakları olarak ot, saman, tahıl ve tarımsal artıklar yan ürünleri kullanılabilir. Tahıllar enerji yönünden en zengin gruptur. Bunu yağlı tohum küspeleri, melas ve en sonunda kalitesine göre mera bitkileri ve samanlar izler.

Enerji konusunda yağlı kuyruklu küçükbaş hayvanların önemini bir kez daha anlıyoruz. Çünkü enerji eksikliği durumunda eğer varsa vücut yağlarını devreye sokarlar. Vücut yağlarını kullanırlar. Şayet bu da yoksa proteinleri harcamaya başlarlar. Enerji eksikliğinin devam etmesi durumunda küçükbaş hayvanlar ölebilir.

PROTEİN

Hayvansal dokuların yapı taşıdır. Vücut dokuların gelişimi, büyümesi ve yenilenmesi proteinler ile gerçekleşir. Koyunlar geviş getiren hayvanlar olduklarından dolayı tükettikleri protein miktarı önemlidir. Yaşları ilerledikçe protein ihtiyaçları azalan koyunlarda laktasyon ve gebelik dönemlerinde tekrar proteine ihtiyaç duyarlar.

Diyette % 7 den az protein bulunması durumunda koyunlar mineral maddelerden de yeterince yararlanamazlar.

Protein Kaynakları Nelerdir?

Baklagil Tohumları

Kaliteli Yonca

Yağlı Tohum Küspeleri

Ayrıca meralar ve kuru otlar da koyunların protein ihtiyacını karşılamaktadır. Ancak aşım, gebeliğin son altı haftası ve laktasyon dönemlerinde koyunlar protein takviyesine ihtiyaç duyarlar.

VİTAMİNLER

Verimli ve iyi durumdaki meralar küçükbaş hayvanların ihtiyaç duydukları bütün vitaminlere sahiptir. Ancak koyun-keçi beslenmesinde yağda eriyen vitaminler grubunda olan A, D ve E vitaminlere özellikle önem verilmelidir.

Vitamin A

Dışarıdan alınması zorunlu olan bir vitamindir. Sindirim, üriner, solunum ve üreme sistemi epitel hücrelerin bütünlüğünün korunması, embriyonun şekillenmesi, büyüme, görme, bağışıklık ve üreme ile ilgili çok sayıda faaliyette görev alır.

Vitamin D

Dışarıdan gıdalarla alınabildiği gibi güneş ışınları ile vücutta da şekillenebilir. Hayvanların çoğu vitamin D’yi, güneş ışığı ile derilerinde sentezlediği için barınaklar, hayvanların her fırsatta güneşten yararlanabilecekleri bir şekilde tasarlanmalıdır. Başlıca görevi, kalsiyum ve fosfor mineralleri ile birlikte iskelet yapısını oluşturmak olan D vitamini, güneşte kurutulan otlarda bol miktarda bulunur.

Vitamin E

Vücudun ana antioksidan maddelerinden birisi olup, lipid koruyucu etkisi nedeniyle hücre zarı yapısının bozulmasını engelleyerek, dokuları korumaktadır.

 

Bir cevap yazın